Κοινή Επιστολή προς το ΝΑΤΟ: Η διαδικασία διαπίστευσης αποκλείει ανεξάρτητους Τούρκους δημοσιογράφους από τη Σύνοδο Κορυφής
Το IPI, μαζί με οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου, την ελευθερία της έκφρασης και τα ανθρώπινα δικαιώματα, απηύθυνε επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, εκφράζοντας επείγουσες ανησυχίες σχετικά με την άρνηση διαπίστευσης σε ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης στην Τουρκία που επιδιώκουν να καλύψουν δημοσιογραφικά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα το 2026.
Δεκάδες Τούρκοι δημοσιογράφοι, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού από ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης όπως τα Halk TV, Sözcü TV, Nefes, BirGün, Cumhuriyet, το ANKA News Agency, το Medyascope και το T24, δεν έλαβαν διαπίστευση .
Οι οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου και τα ανθρώπινα δικαιώματα απέστειλαν κοινή επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, λέγοντας ότι οι αρνήσεις διαπίστευσης αποτελούσαν «άμεσο περιορισμό στις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες και στέρηση ανεξάρτητων απόψεων από την Τουρκία – τόσο για το τουρκικό κοινό όσο και για τη διεθνή κοινότητα».
Οι υπογράφοντες κάλεσαν το ΝΑΤΟ να επανεξετάσει τις απορρίψεις και να αποκαταστήσει τη διαπίστευση στα μέσα ενημέρωσης που πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για συντακτική ανεξαρτησία.
Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα Ρούτε,
Οι υπογεγραμμένες οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου, την ελευθερία της έκφρασης, τα δικαιώματα των δημοσιογράφων και τα ανθρώπινα δικαιώματα σάς απευθύνουν την παρούσα επιστολή για να εκφράσουν τη σοβαρή τους ανησυχία σχετικά με την άρνηση χορήγησης δημοσιογραφικής διαπίστευσης σε ανεξάρτητα ειδησεογραφικά μέσα και δημοσιογράφους στην Τουρκία που επιθυμούν να καλύψουν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, στις 7–8 Ιουλίου 2026.
Τις τελευταίες ημέρες, το Γραφείο Στρατηγικών Επικοινωνιών του ΝΑΤΟ απέρριψε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αιτήσεις διαπίστευσης από σειρά μέσων ενημέρωσης και δημοσιογράφων, μεταξύ των οποίων τα Halk TV, Sözcü TV, Nefes, BirGün, Cumhuriyet, το Πρακτορείο Ειδήσεων ANKA, το Medyascope και το T24 — ανεξάρτητα μέσα που δραστηριοποιούνται σε ένα ήδη ιδιαίτερα περιορισμένο περιβάλλον για την ελευθερία του Τύπου. Μεταξύ των αιτούντων που επηρεάζονται περιλαμβάνονται δημοσιογράφοι με μακρά εμπειρία στην κάλυψη συνόδων κορυφής του ΝΑΤΟ, οι οποίοι αποκλείστηκαν χωρίς καμία εξήγηση. Στις ειδοποιήσεις απόρριψης αναφερόταν ότι οι λόγοι της απόφασης δεν μπορούσαν να συζητηθούν και ότι η απόφαση ήταν οριστική.
Ιδιαίτερη ανησυχία μας προκαλεί η πρόσφατη δήλωση του εκπροσώπου του ΝΑΤΟ, ο οποίος αναγνώρισε ότι το ΝΑΤΟ «βασίζεται στη χώρα υποδοχής για την παροχή αξιολογήσεων σχετικά με τους δημοσιογράφους της, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση στον χώρο της συνάντησης». Ο ίδιος εκπρόσωπος τόνισε παράλληλα ότι «είναι πολύ σημαντικό για το ΝΑΤΟ τα μέσα ενημέρωσης να μπορούν να παρευρίσκονται αυτοπροσώπως σε σημαντικές εκδηλώσεις».
Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκίας, η οποία λειτουργεί υπό τον έλεγχο της Προεδρίας, έχει επανειλημμένα επικριθεί από διεθνείς οργανώσεις για την ελευθερία του Τύπου επειδή χρησιμοποιεί συστηματικά τη διαδικασία διαπίστευσης ως μέσο πίεσης προς επικριτικούς δημοσιογράφους. Η εξάρτηση του ΝΑΤΟ από έναν φορέα με τέτοιο ιστορικό εγείρει σοβαρές ανησυχίες ότι οι αποφάσεις διαπίστευσης για την επικείμενη σύνοδο επηρεάστηκαν από τη συντακτική ή πολιτική κατεύθυνση των μέσων που απορρίφθηκαν.
Δεδομένου ότι τα ίδια τα κριτήρια διαπίστευσης του ΝΑΤΟ περιλαμβάνουν τη συντακτική ανεξαρτησία ως βασική προϋπόθεση επιλεξιμότητας, η απόρριψη μέσων που χαρακτηρίζονται ακριβώς από αυτή την ιδιότητα είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί. Εάν κάποιος κρατικός φορέας με τεκμηριωμένο ιστορικό περιορισμού της πρόσβασης του Τύπου διαδραμάτισε οποιονδήποτε ρόλο στη διαδικασία αυτή, το ΝΑΤΟ κινδυνεύει να επιτρέψει σε εσωτερικές πολιτικές πιέσεις να επηρεάσουν ένα πλαίσιο διαπίστευσης που θα έπρεπε να είναι ανεξάρτητο.
Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, τα ακόλουθα ελάχιστα κριτήρια είναι απαραίτητα ώστε ένα σύστημα διαπίστευσης να συμμορφώνεται με τις αρχές της ελευθερίας της έκφρασης:
- Να διοικείται από φορέα ανεξάρτητο από την κυβέρνηση και να ακολουθεί διαφανή διαδικασία.
- Να βασίζεται σε συγκεκριμένα, αμερόληπτα και εύλογα κριτήρια που δημοσιεύονται εκ των προτέρων.
- Να εφαρμόζεται μόνο στον βαθμό που δικαιολογείται από πραγματικούς περιορισμούς χώρου ή ασφάλειας.
- Να μην επιτρέπει την ανάκληση της διαπίστευσης με βάση το έργο του δημοσιογράφου ή του μέσου ενημέρωσης.
Οι ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι στην Τουρκία βρίσκονται ήδη υπό έντονη πίεση. Το ΝΑΤΟ, μια συμμαχία που έχει οικοδομηθεί ρητά πάνω στις κοινές αξίες της δημοκρατίας, της ατομικής ελευθερίας και του κράτους δικαίου, έχει θεσμική ευθύνη να διασφαλίζει ότι οι δημόσιες εκδηλώσεις του δεν αντανακλούν ούτε νομιμοποιούν καταπιεστικά εγχώρια περιβάλλοντα ενημέρωσης.
Υπό αυτό το πρίσμα, η άρνηση διαπίστευσης εγείρει επείγουσες ανησυχίες που το ΝΑΤΟ οφείλει να αντιμετωπίσει. Ως εκ τούτου, οι υπογεγραμμένες οργανώσεις ζητούν με σεβασμό:
- Το ΝΑΤΟ να εξηγήσει πλήρως τα κριτήρια που εφαρμόστηκαν κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων διαπίστευσης για τη Σύνοδο της Άγκυρας το 2026 και τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι τουρκικές κρατικές αρχές στη διαδικασία αυτή.
- Να παράσχει συγκεκριμένους, γραπτούς λόγους για την απόρριψη των αιτήσεων διαπίστευσης, ιδίως δεδομένου ότι τα μέσα που επηρεάστηκαν είναι γνωστές ανεξάρτητες δημοσιογραφικές οργανώσεις.
- Να επανεξετάσει τις απορριφθείσες αιτήσεις και να αποκαταστήσει τη διαπίστευση των μέσων που πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για συντακτική ανεξαρτησία.
- Να θεσπίσει άμεσα μηχανισμό προσφυγής, ώστε τα απορριφθέντα μέσα ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι να μπορούν να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις πριν από την έναρξη της συνόδου.
Οι υπογεγραμμένες οργανώσεις θεωρούν ότι οι απορρίψεις αυτές συνιστούν άμεσο περιορισμό της δημόσια διαθέσιμης πληροφόρησης και στέρηση ανεξάρτητων οπτικών από την Τουρκία, τόσο για το τουρκικό κοινό όσο και για τη διεθνή κοινότητα.
Λαμβάνοντας υπόψη τη δήλωση του εκπροσώπου του ΝΑΤΟ ότι η Συμμαχία βρίσκεται σε επαφή με τις τουρκικές αρχές σχετικά με τη διαπίστευση για τη Σύνοδο, σας καλούμε να διασφαλίσετε τη δυνατότητα των ανεξάρτητων μέσων να καλύψουν τη διοργάνωση, επανεξετάζοντας τις απορριφθείσες αιτήσεις και αποκαθιστώντας ουσιαστική πρόσβαση του Τύπου πριν από την έναρξη των εργασιών.
Αναμένουμε την άμεση ανταπόκρισή σας σχετικά με αυτό το επείγον ζήτημα.
Με εκτίμηση,
Υπογράφουσες οργανώσεις:
- International Press Institute (IPI)
- ARTICLE 19 Europe
- Committee to Protect Journalists (CPJ)
- European Centre for Press and Media Freedom (ECPMF)
- European Federation of Journalists (EFJ)
- Foreign Media Association (FMA Turkey)
- Human Rights Watch
- International Federation of Journalists (IFJ)
- Media and Law Studies Association (MLSA)
- Norwegian Helsinki Committee (NHC)
- Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa (OBCT)
- PEN Norway
- Progressive Journalists Association (ÇGD)
- P24 Platform for Independent Journalism
- South East Europe Media Organisation (SEEMO)
- The Journalists’ Union of Turkey (TGS)
Η παρούσα δήλωση συντάχθηκε από το IPI στο πλαίσιο του προγράμματος Media Freedom Rapid Response (MFRR), ενός πανευρωπαϊκού μηχανισμού που παρακολουθεί, καταγράφει και ανταποκρίνεται σε παραβιάσεις της ελευθερίας του Τύπου και των μέσων ενημέρωσης στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Πηγή: CPJ
