Αναδημοσίευση από “Αγώνας Κρήτης”
Σε μία ιστορικής βαρύτητας έκθεση προς τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, η Ειδική Εισηγήτρια για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε, τεκμηριώνει πώς η συστηματική καταστροφή της αλήθειας και η εξόντωση των μαρτύρων αποτέλεσαν αναπόσπαστο τμήμα της καταστροφής ενός ολόκληρου λαού στη Λωρίδα της Γάζας.
Υπό τον τίτλο «Η αλήθεια κάτω από τα συντρίμμια: Τα μέσα ενημέρωσης στην εποχή της γενοκτονίας», η έκθεση εισάγει την έννοια της «μηδιοκτονίας» (mediacide) για να περιγράψει τη μεθοδική διάλυση της δημόσιας αποστολής της δημοσιογραφίας.
Βασιζόμενη σε πρωτογενείς πηγές, μαρτυρίες επιζώντων και δεκάδες υποβολές στοιχείων από οικοσυστήματα ενημέρωσης σε Ευρώπη, Βόρεια Αμερική και Αυστραλία, η ερευνήτρια του ΟΗΕ αποκαλύπτει ένα συνδυασμένο πλέγμα τριών αλληλοτροφοδοτούμενων πρακτικών: τη φυσική εξόντωση σχεδόν 300 Παλαιστίνιων ρεπόρτερ, την επιβολή στρατιωτικής λογοκρισίας και ρητορικής γενοκτονίας στο Ισραήλ, καθώς και τη συνενοχή επιδραστικών δυτικών ειδησεογραφικών οργανισμών και τεχνολογικών κολοσσών, οι οποίοι περιθωριοποίησαν τις παλαιστινιακές φωνές, νομιμοποίησαν νομικές στρεβλώσεις και παρεμπόδισαν τη διεθνή λογοδοσία.
Η εξόντωση των μαρτύρων: Στοχευμένες δολοφονίες, επιθέσεις «double-tap» και απειλές κατά οικογενειών
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έκθεσης, η σύγκρουση στη Γάζα αποτελεί την πλέον πολύνεκρη στην καταγεγραμμένη ιστορία για τον δημοσιογραφικό κλάδο. Από τον Οκτώβριο του 2023, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν σκοτώσει σχεδόν 300 δημοσιογράφους και εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης, έχουν τραυματίσει περισσότερους από 400, ενώ τουλάχιστον 70 δολοφονήθηκαν ως άμεσα αντίποινα για το δημοσιογραφικό τους έργο. Αντί να παρέχουν προστασία, τα διακριτικά γιλέκα τύπου «PRESS», τα κράνη και τα σημασμένα οχήματα λειτούργησαν συχνά ως μέσα στοχοποίησης. Χαρακτηριστική του κλίματος είναι η μαρτυρία Ισραηλινού στρατιώτη που περιλαμβάνεται στην έκθεση:
«Όποιος γράφει ένα άρθρο ή δουλεύει σε φορητό υπολογιστή είναι σαν κάποιον που κουβαλάει ένα Καλάσνικοφ και μας επιτίθεται».
Την ίδια τραγική συνθήκη περιέγραψε η ανταποκρίτρια Γιούμνα Ελ-Σαγιέντ (Youmna El-Sayed), δηλώνοντας: «Το να φοράμε τα δημοσιογραφικά μας γιλέκα μοιάζει σαν να θέτουμε τους εαυτούς μας σε κίνδυνο».
Η έκθεση καταγράφει ακραίες μεθόδους εξόντωσης, όπως οι επιθέσεις διπλού πλήγματος («double-tap»). Τον Αύγουστο του 2025, σε νοσοκομείο της Νάσερ, ισραηλινό χτύπημα σκότωσε αρχικά τον εικονολήπτη του Reuters, Χουσάμ Αλ-Μάσρι (Hussam Al-Masri), και αμέσως μετά δεύτερο πλήγμα εξόντωσε τέσσερις συναδέλφους του που έσπευσαν στο σημείο, με τον στρατό να επικαλείται πλήγμα σε «κάμερα της Χαμάς», η οποία αποδείχθηκε εξοπλισμός του Reuters. Ανάλογη μοίρα είχαν η φωτορεπόρτερ Φάτμα Χασούνα (Fatma Hassouna), που σκοτώθηκε με πέντε συγγενείς της μία ημέρα μετά την επιλογή του ντοκιμαντέρ της για το Φεστιβάλ των Καννών, ο Μοχάμεντ Ουασάχ (Mohammed Washah) του Al-Jazeera, ο Χοσάμ Σαμπάτ (Hossam Shabat) και ο Ανάς Αλ-Σαρίφ (Anas Al-Sharif). Ο Σαμπάτ είχε γράψει προφητικά σε μεταθανάτια δήλωσή του: «Αν το διαβάζετε αυτό, σημαίνει ότι έχω σκοτωθεί, πιθανότατα στοχοποιημένος από τις ισραηλινές δυνάμεις κατοχής».
Παράλληλα, τεκμηριώνεται η συστηματική εξόντωση οικογενειών δημοσιογράφων ως μέσο εκφοβισμού, με περίπου 710 συγγενείς νεκρούς. Εμβληματική είναι η περίπτωση του επικεφαλής του γραφείου του Al-Jazeera, Ουαέλ Αλ-Νταντούχ (Wael Al-Dahdouh), ο οποίος έχασε τη σύζυγο, τον 15χρονο γιο, την 7χρονη κόρη και το 1 έτους εγγόνι του σε αεροπορικό πλήγμα, είδε τον συνάδελφό του Σάμερ Αμπού Ντάκα (Samer Abu Daqqa) να πεθαίνει από αιμορραγία καθώς παρεμποδίστηκαν τα ασθενοφόρα, και αργότερα έχασε τον πρωτότοκο γιο του, Χάμζα, επίσης δημοσιογράφο. Ο ίδιος δήλωσε:
«Γνώριζα ότι ήμουν στόχος, αλλά δεν πίστευα ποτέ ότι θα στόχευαν την οικογένειά μου».
Την εικόνα συμπληρώνουν περισσότερες από 100 αυθαίρετες συλλήψεις δημοσιογράφων, βασανιστήρια, σεξουαλική βία και η καταστροφή του 81% των τηλεπικοινωνιακών υποδομών και 150 γραφείων Τύπου στη Γάζα, με στόχο την επιβολή απόλυτου πληροφοριακού σκοταδισμού.
Το ισραηλινό καθεστώς πληροφοριών: Λογοκρισία, συμβόλαια 50 εκατ. δολαρίων και έκκληση για αφανισμό
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, η στρατιωτική μηχανή συνεπικουρήθηκε από ένα εκτεταμένο καθεστώς καταστολής της ελεύθερης έκφρασης. Η στρατιωτική λογοκρισία σημείωσε ιστορικό ρεκόρ, απαγορεύοντας 1.635 άρθρα και τροποποιώντας 6.265 το 2024 (21 παρεμβάσεις ημερησίως), ενώ το 2025 απαγορεύτηκαν 753 άρθρα και τροποποιήθηκαν 4.974. Οι ξένοι ανταποκριτές αποκλείστηκαν πλήρως από τη Λωρίδα της Γάζας —πλην αυστηρά ελεγχόμενων στρατιωτικών συνοδειών—, το Al-Jazeera τέθηκε εκτός νόμου και πέντε παλαιστινιακά πρακτορεία στην Ανατολική Ιερουσαλήμ απαγορεύτηκαν.
Για τη διαμόρφωση της διεθνούς κοινής γνώμης, το ισραηλινό κράτος υπέγραψε διαφημιστικά συμβόλαια ύψους περίπου 50 εκατομμυρίων δολαρίων με πλατφόρμες όπως η Google και το X. Στόχος ήταν η διάδοση πολύγλωσσων μηνυμάτων που αρνούνταν την ανθρωπιστική καταστροφή, προβάλλοντας ισχυρισμούς όπως: «Υπάρχει φαγητό στη Γάζα. Οποιοσδήποτε άλλος ισχυρισμός είναι ψέμα», την ίδια ώρα που διεθνείς οργανισμοί επιβεβαίωναν συνθήκες λιμού.
Ταυτόχρονα, τμήματα των ισραηλινών μέσων ενημέρωσης επιδόθηκαν σε απροκάλυπτη υποκίνηση γενοκτονίας. Παλαιστίνιοι χαρακτηρίστηκαν δημόσια ως «Αμαλέκ», «τέρατα», «καρκινικό μόρφωμα» και «κανίβαλοι». Στο τηλεοπτικό κανάλι Channel 14, ο παρουσιαστής Σιμόν Ρικλίν (Shimon Riklin) κάλεσε η Γάζα «να εξαφανιστεί από προσώπου γης», μεταδόθηκε κάλεσμα του τραγουδιστή Εγιάλ Γκολάν «να σβηστεί η Γάζα και να μην μείνει κανείς», ενώ ακούστηκαν εκκλήσεις για «θαλάμους αερίων» και «Ολοκαύτωμα». Στο Channel 12, ο δημοσιογράφος Γεχούντα Σλέσινγκερ (Yehuda Schlesinger) υποστήριξε τη θεσμοθέτηση της σεξουαλικής βίας κατά κρατουμένων ως κρατική πολιτική.
Η στάση των δυτικών μέσων: «Ανθρωπιστικό καμουφλάζ» και ασυμμετρία ενσυναίσθησης
Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η κριτική της έκθεσης προς παραδοσιακούς δυτικούς ειδησεογραφικούς οργανισμούς (μεταξύ αυτών το BBC, το CNN, οι New York Times, το ARD και το ZDF), οι οποίοι, σύμφωνα με την ειδική εισηγήτρια, λειτούργησαν ως αγωγοί νομιμοποίησης της βίας:
- Γλωσσικοί περιορισμοί και παραπλάνηση: Εσωτερικές οδηγίες του BBC απέφευγαν τον όρο «κατεχόμενα εδάφη» υιοθετώντας την ισραηλινή προτίμηση για «αμφισβητούμενα», ενώ διαρροές από τους New York Times έδειξαν εντολές αποφυγής όρων όπως «γενοκτονία», «εθνοκάθαρση» και «Παλαιστίνη».
- Υιοθέτηση ανεπιβεβαίωτων ισχυρισμών: Αφηγήματα περί «αποκεφαλισμένων βρεφών», «κέντρων διοίκησης κάτω από νοσοκομεία» και καθολικής διείσδυσης της Χαμάς στην UNRWA μεταδόθηκαν χωρίς επαλήθευση, οδηγώντας κράτη στην αναστολή χρηματοδότησης της ανθρωπιστικής υπηρεσίας.
- «Ανθρωπιστικό καμουφλάζ» και ανθρώπινες ασπίδες: Οι εντολές μαζικού εκτοπισμού και οι λεγόμενες «ασφαλείς ζώνες» παρουσιάστηκαν ως μέτρα προστασίας αμάχων, την ώρα που βομβαρδίζονταν με βόμβες 2.000 λιβρών. Παράλληλα, οι New York Times αναφέρθηκαν σε «ανθρώπινες ασπίδες» της Χαμάς 176 φορές και το BBC 81 φορές, αποδίδοντας τους θανάτους αμάχων στις τακτικές των ανταρτών και όχι στους βομβαρδισμούς.
- Απόκρυψη ευθύνης και άνιση ενσυναίσθηση: Σε ποσοστό 83% των σχετικών τίτλων του BBC και 65% των New York Times παραλείφθηκε η ισραηλινή ευθύνη (όπως στην περίπτωση της 6χρονης Χιντ Ρατζάμπ που αναφέρθηκε απλώς ότι «βρέθηκε νεκρή»). Αν και τα παιδιά της Παλαιστίνης αποτελούσαν το 99,7% των ανήλικων θυμάτων, κάλυψαν μόλις το 50% των προσωποποιημένων ρεπορτάζ του CNN. Στο γερμανικό ZDF, η λέξη «βάρβαρος» χρησιμοποιήθηκε κατά 90,7% για Ισραηλινούς και 0% για Παλαιστίνιους.
Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε πειθαρχικές διώξεις και απολύσεις δημοσιογράφων που εξέφρασαν αλληλεγγύη, όπως η περίπτωση της Αντουανέτ Λατούφ (Antoinette Lattouf) στην Αυστραλία, η απόλυση της οποίας κρίθηκε παράνομη από ομοσπονδιακό δικαστήριο, καταγράφοντας προσπάθεια της διοίκησης του δικτύου ABC να κατευνάσει ομάδες πίεσης.
Ψηφιακές πλατφόρμες: Αλγοριθμική φίμωση και εμπορευματοποίηση της προπαγάνδας
Στο πεδίο των κοινωνικών δικτύων, εταιρείες όπως η Meta, η Alphabet (Google), το X και το TikTok αναδείχθηκαν σε βασικούς ρυθμιστές της πληροφορίας, επιβάλλοντας επιλεκτική εποπτεία:
- Η Meta αφαίρεσε ή περιόρισε 38,8 εκατομμύρια αναρτήσεις σε Facebook και Instagram, ενώ η διάδραση με παλαιστινιακά ειδησεογραφικά δίκτυα κατέγραψε πτώση 77%.
- Το ποσοστό συμμόρφωσης των εταιρειών στα αιτήματα του ισραηλινού στρατού για διαγραφή περιεχομένου άγγιξε το 99,2% στο TikTok και το 94% στη Meta.
- Αντιθέτως, αναρτήσεις Ισραηλινών στρατιωτών με λεηλασίες, εξευτελισμούς δεσμωτών, καθώς και σελίδες όπως το «Hamas hunting club» στο Instagram παρέμειναν ενεργές.
- Η Google αποκόμισε κέρδη από διαφημίσεις άρνησης του λιμού και προώθησε χορηγούμενο περιεχόμενο που επιχειρούσε να δυσφημίσει την προηγούμενη έκθεση της ίδιας της Ειδικής Εισηγήτριας για την οικονομία της κατοχής.
Η «μηδιοκτονία» ως απόδειξη γενοκτονικής πρόθεσης και οι συστάσεις του ΟΗΕ
Στα συμπεράσματά της, η Φραντσέσκα Αλμπανέζε υπογραμμίζει ότι η δολοφονία των μαρτύρων και η χειραγώγηση των μέσων δεν αποτελούν απλώς εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αλλά στοιχεία που τεκμηριώνουν την ειδική πρόθεση διάπραξης γενοκτονίας:
«Η γενοκτονία δεν εξαρτάται μόνο από την καταστροφή ανθρώπινων υπάρξεων, αλλά και από την καταστροφή των πολιτικών, ηθικών και αποδεικτικών συνθηκών που καθιστούν αυτή την καταστροφή ορατή, κατανοητή και αμφισβητήσιμη. Όταν οι μάρτυρες φιμώνονται, όταν η απανθρωποποιητική γλώσσα γίνεται καθημερινότητα και όταν η ανεξάρτητη επαλήθευση υποκαθίσταται από τους ισχυρισμούς του θύτη, η βία αποκτά επίφαση νομιμότητας και η ατιμωρησία διατηρείται ευκολότερα».
Η Ειδική Εισηγήτρια απευθύνει κατεπείγουσα έκκληση προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να συγκροτήσει ανεξάρτητο μηχανισμό διαφύλαξης των αποδεικτικών στοιχείων για τα εγκλήματα κατά δημοσιογράφων. Καλεί τα κράτη-μέλη να ερευνήσουν και να διώξουν τους υπευθύνους βάσει της διεθνούς δικαιοδοσίας, να επανεξετάσουν τη δημόσια χρηματοδότηση οργανισμών που διασπείρουν ρητορική μίσους, και ζητά από τον Εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου να συμπεριλάβει την άμεση και δημόσια υποκίνηση γενοκτονίας στην τρέχουσα έρευνα για την Παλαιστίνη. Χωρίς τη διάσωση της καταγεγραμμένης αλήθειας, καταλήγει η έκθεση, καμία μελλοντική λογοδοσία ή αποτροπή νέων θηριωδιών δεν θα είναι εφικτή.
Διαβάστε όλη την Έκθεση ΕΔΩ
){kind=link}