Της Ματίνας Παπαχριστούδη
Η 70η διοργάνωση του μουσικού διαγωνισμού Eurovision στη Βιέννη της Αυστρίας από αύριο 12 Μάη με τον 1ο Ημιτελικό, σημαδεύεται από ένα ευρύ κλίμα υπέρ του μποϋκοτάζ για τη συμμετοχή του Ισραήλ που κατηγορείται για γενοκτονία και την απόσυρση από το πανευρωπαϊκό υπερθέαμα συνολικά πέντε χωρών.
Η Ελλάδα έχει ανεβάσει στροφές για τη μετάδοση του Α’ Ημιτελικού αύριο Τρίτη με τη συμμετοχή του Ακύλα που σύμφωνα με δεκάδες υποστηρικτικά δημοσιεύματα “παίζει” δυνατά στην πρόκριση. Η κρατική ραδιοτηλεόραση της ΕΡΤ στο μεταξύ αγνόησε επιδεικτικά τις εκκλήσεις οργανώσεων για συμμετοχή στο μποϋκοτάζ των ευρωπαϊκών χωρών εξαιτίας της συμμετοχής του Ισραήλ. Στα καθημερινά ρεπορτάζ της με όλες τις σημαντικές και ασήμαντες λεπτομέρειες για τον διαγωνισμό, δεν βρήκε ούτε δύο δευτερόλεπτα χώρο για να πληροφορήσει το κοινό ότι εφέτος δεν θα λάβουν μέρος 5 χώρες και γιατί επέλεξαν το μποϋκοτάζ.
Για πρώτη φορά στην 70χρονη ιστορία του ευρωπαϊκού θεσμού, η Eurovision παρουσιάζεται ως “πολιτική υπόθεση”. Ο αποκλεισμός της Ρωσίας λόγω του πολέμου στην Ουκρανία δεν προκάλεσε τότε σοβαρούς τριγμούς στη διοργάνωση. Η επιμονή της EBU στη συμμετοχή του Ισραήλ που επίσης είναι επιτιθέμενο κράτος και διαπράττει γενοκτονία σύμφωνα με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου, κατέρριψε τους ισχυρισμούς της ότι “πρόκειται για απολίτικο διαγωνισμό”. Η απάντηση της Eurovision για τη συμμετοχή του Ισραήλ ότι “στο διαγωνισμό μετέχουν μουσικά σχήματα και κυβερνήσεις” δεν ίσχυσε στην περίπτωση αποκλεισμού της Ρωσίας. Αυτό ήταν και το κύριο επιχείρημα των 5 χωρών -Ισπανία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Ολλανδία και Σλοβενία- που έθεσαν στο τέλος του 2025 θέμα για τον αποκλεισμό του Ισραήλ.
Η έκκλησή τους αγνοήθηκε με γραφειοκρατικούς τακτικισμούς από την ηγεσία της ΕΒU που πρόταξε το γεγονός ότι άλλαξαν οι κανονισμοί ψηφοφοριών στο televoting, απαντώντας στην κατηγορία ότι το Ισραήλ επηρέασε την ψηφοφορία του κοινού, και όχι στην κατηγορία της γενοκτονίας στη Γάζα.
Η πολιτική σύγκρουση πέρα από το show
Το κεντρικό σύνθημα της Eurovision 2026 από τις 12 έως και τις 16 Μαϊου στη Βιέννη, “Ενωμένοι από τη Μουσική Στην Καρδιά της Ευρώπης”, αυτή τη φορά δεν περιγράφει την πραγματικότητα. Η πιο πρόσφατη έκκληση με την υπογραφή περισσοτέρων από 1.100 καλλιτεχνών, ανάμεσα τους οι Peter Gabriel, Massive Attack, Roger Waters, Macklemore, Brian Eno, είναι μόνο μία από τις ευρωπαϊκές δράσεις υπέρ του αποκλεισμού του Ισραήλ από τη διοργάνωση.
Στον τελικό της 16ης Μάη προγραμματίζεται διαδήλωση όπως έχει συμβεί και στις προηγούμενες διοργανώσεις από ακτιβιστές και πολίτες υπέρ της Παλαιστίνης και ενάντια στη γενοκτονία που διπράττει το Ισραήλ, έξω από το Wiener Stadthalle όπου πραγματοποιείται ο διαγωνισμός.
Το μεγαλύτερο ωστόσο πλήγμα για το θεσμό της Eurovision είναι ότι για πρώτη φορά δεν μετέχει μια από τις χώρες του “Μεγάλου μπλόγκ των 5” (η Ισπανία) και ότι ο διαγωνισμός δεν θα μεταδοθεί σε μια άλλη χώρα, τη Σλοβενία, η οποία επίσης μετέχει στο μποϋκοτάζ.
Η πιο ηχηρή αποχώρηση είναι σαφώς της Ισπανίας. Η διοίκηση του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού TVE αποφάσισε ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι δεν θα λάβει μέρος στη Eurovision 2026 εάν δεν αποσυρθεί το Ισραήλ. Η Ισπανία πρωτοστάτησε στις εκκλήσεις προς την ΕΒU να αποκλείσει το Ισραήλ.
“Δεν είναι ακριβές να ισχυριζόμαστε ότι η Eurovision είναι απλώς ένα απολιτικό μουσικό φεστιβάλ. Όλοι γνωρίζουμε ότι ο διαγωνισμός έχει σημαντικές πολιτικές επιπτώσεις. Η ισραηλινή κυβέρνηση γνωρίζει εξίσου αυτό το γεγονός και αξιοποιεί την εκδήλωση στη διεθνή σκηνή.
Το Ισραήλ αρνείται επανειλημμένα ότι διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα. Μια έρευνα του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2025 διαπίστωσε ότι το Ισραήλ είχε «αψηφήσει κατάφωρα» το διεθνές δίκαιο και «ενορχήστρωσε μια γενοκτονική εκστρατεία εδώ και σχεδόν δύο χρόνια”, δήλωσε ο πρόεδρος της TVE Χοσέ Πάμπλο Λόπεζ.
Ηχηρή είναι και η (αντί)δράση της Σλοβενίας. Ο ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός όχι μόνο αποσύρθηκε από τη συμμετοχή του στη Eurovision, αλλά δήλωσε ότι δεν θα τον μεταδώσει.
Η διευθύντρια του RTV Slovenia, Ξένια Χόρβατ, δήλωσε στο Associated Press, ότι το κρατικό κανάλι θα μεταδώσει τη σειρά ταινιών “Voices of Palestine”, η οποία περιλαμβάνει παλαιστινιακά ντοκιμαντέρ και ταινίες μεγάλου μήκους.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η Ισλανδία η οποία επίσης δήλωσε την απόσυρσή της από τον Δεκέμβριο του 2025. Ο κρατικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός RÚV δήλωσε ότι “η συμμετοχή του ισραηλινού εθνικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα, KΑΝ, στον διαγωνισμό έχει δημιουργήσει διχόνοια τόσο μεταξύ των μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοτηλεόρασης (EBU) όσο και του ευρύτερου κοινού”.
Από τον διαγωνισμό απέχει επίσης ο ιρλανδικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας RTE ο οποίος ανακοίνωσε ότι η συμμετοχή του “θα ήταν απαράδεκτη δεδομένης της συνεχιζόμενης και τρομακτικής απώλειας ζωών στη Γάζα”. Ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας Μιχαήλ Μάρτιν σχολιάζοντας την απόφαση του RTE σημείωσε πως πρόκειται για “πράξη αλληλεγγύης”.
Ιδιαίτερα επικριτική ήταν και η στάση της Ολλανδίας. Ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας “AVROTRO” στην ανακοίνωσή του επεσήμανε τα “τα συνεχιζόμενα και σοβαρά ανθρώπινα βάσανα στη Γάζα” και εστίασε στον “σκόπιμο αποκλεισμό ανεξάρτητης διεθνούς δημοσιογραφίας από την κάλυψη αλλά και τα πολλά θύματα μεταξύ των δημοσιογράφων”.
